Święty Wawrzyniec — Diakon i Męczennik

W 258 roku cesarz Walerian nakazał karać śmiercią biskupów, kapłanów i diakonów. 6 sierpnia pojmano papieża Sykstusa II, gdy sprawował liturgię w rzymskich katakumbach, i ścięto go wraz z czterema diakonami. Św. Ambroży przekazuje, że Wawrzyniec szedł za nim ze łzami, pytając, dokąd ojciec odchodzi bez syna, a papież zapowiedział mu, że po trzech dniach pójdzie w jego ślady.

Prefekt Rzymu, przekonany, że Kościół ukrywa wielkie bogactwa, zażądał od Wawrzyńca ich wydania. Diakon poprosił o kilka dni zwłoki i w tym czasie rozdał ubogim wszystko, co pozostało w kasie wspólnoty. Gdy nadszedł wyznaczony dzień, przyprowadził przed prefekta ubogich, chorych, kalekich, wdowy i sieroty – tych, których Kościół utrzymywał.

„Oto są skarby Kościoła”.

Słowa św. Wawrzyńca według św. Ambrożego, O obowiązkach duchownych II, 28

Ta odpowiedź – pokorna i zarazem odważna – kosztowała go życie. Pozostaje jednak najkrótszym streszczeniem jego posługi: prawdziwym bogactwem Kościoła są ludzie, zwłaszcza ci najsłabsi.

Według tradycji, utrwalonej przez św. Ambrożego i poetę Prudencjusza, rozgniewany prefekt skazał Wawrzyńca na powolną śmierć na rozżarzonym ruszcie. Diakon przyjął mękę z pogodą ducha, która zdumiewała świadków. Ambroży przytacza słowa, które miał skierować w ogniu do oprawcy:

„Ta strona już upieczona – obróć i jedz”.

Św. Ambroży, O obowiązkach duchownych I, 41

Zmarł 10 sierpnia 258 roku. Pochowano go przy via Tiburtina, drodze wychodzącej z Rzymu na wschód. Nad jego grobem cesarz Konstantyn wzniósł bazylikę – dziś Bazylikę św. Wawrzyńca za Murami, jeden z siedmiu kościołów pielgrzymich Rzymu. Imię Wawrzyńca, obok imienia papieża Sykstusa, wymienia Kanon Rzymski – I Modlitwa eucharystyczna.

Papież św. Leon Wielki mówił o nim w kazaniu na jego święto:

„Słabszy był ogień, który palił go z zewnątrz, niż ten, który rozpalał go od wewnątrz”.

Św. Leon Wielki, Kazanie 85

Sztuka przedstawia Wawrzyńca jako młodego mężczyznę bez zarostu, w stroju diakona. Po kilku znakach łatwo go rozpoznać w każdym kościele:

• Dalmatykaszata liturgiczna diakona z szerokimi rękawami, często w czerwieni męczenników albo bogato zdobiona.
• Rusztkrata, na której poniósł śmierć; najczęstszy i najbardziej rozpoznawalny znak świętego.
• KsięgaEwangeliarz, który diakon niesie w procesji i z którego głosi Ewangelię.
• Palma męczeństwaznak zwycięstwa nad śmiercią, wspólny wszystkim męczennikom.

Bywa też przedstawiany z sakiewką albo naczyniami – skarbami Kościoła, które rozdał ubogim. Najsłynniejszy cykl scen z jego życia namalował w połowie XV wieku Fra Angelico w prywatnej kaplicy papieża Mikołaja V w Watykanie (Kaplica Niccolina). Męczeństwo na ruszcie stało się też tematem jednego z najbardziej dramatycznych obrazów Tycjana, zachowanego w weneckim kościele jezuitów.

Kościół parafialny w Dąbrowie nosi wezwanie św. Wawrzyńca, a święty diakon jest patronem całej parafii, do której należą także kościoły w Karczowie i Nowej Jamce oraz kaplica w Lipowej. W Kościele powszechnym czczony jest jako patron diakonów i ubogich; tradycja przypisuje mu też opiekę nad bibliotekarzami i kucharzami.

Jego wspomnienie przypada 10 sierpnia; w Kościele powszechnym jest to święto. Uroczystość odpustową naszej parafii obchodzimy w niedzielę najbliższą tej dacie – nigdy 15 sierpnia, bo tego dnia trwa odpust ku czci Matki Bożej w kościele filialnym w Karczowie. Porządek nabożeństw odpustowych podajemy co roku w ogłoszeniach parafialnych.

Od Wawrzyńca uczymy się, że troska o ubogich nie jest dodatkiem do wiary, lecz jej owocem. Jego wstawiennictwu powierzamy naszą wspólnotę, rodziny, chorych i wszystkich potrzebujących.

„Jeżeli ziarno pszenicy wpadłszy w ziemię nie obumrze, zostanie tylko samo, ale jeżeli obumrze, przynosi plon obfity”.

J 12, 24 – z Ewangelii czytanej w święto św. Wawrzyńca